Bazı para birimleri neden teslim edilemez

Engellenen kısım teslimattır

Bir spot döviz işlemi, iki tarafın iki para birimini değiş tokuş etmesiyle biter. Bir tarafın diğerinin parasını fiilen alıp tutması olan bu son adım, bir ülkenin kurallarının yasaklayabileceği adımdır. Yasakladıkları yerde para birimi fiyatı olmaktan çıkmaz; yabancı bir karşı tarafın elinde kalabileceği bir şey olmaktan çıkar. Bu paritelerde tuhaf görünen hemen her şey, arkalarındaki ekonomilerle ilgili bir şeyden değil, bu tek kısıttan doğar.

Bir kontrol gerçekte neyi kısıtlar

Sermaye kontrolleri paranın bir sınırdan geçmesine dair yasal kurallardır ve pek çok biçim alır: bir yerleşiğin alabileceği döviz için tavanlar, yurt dışına transferlerde izin şartı, girişlere konan vergiler, asgari tutma süreleri ve yerleşik olmayanların yerli parayı hiç tutamaması. Burada önemli olan bu sonuncusudur. Yabancı bir kurum para birimini tutamıyorsa bir teslimatın alıcı tarafında olamaz ve olağan bir spot sözleşmenin takas edeceği bir yer kalmaz.

Çözüm, başka bir şeyle uzlaşmaktır

Piyasanın yanıtı, genellikle NDF diye yazılan teslimatsız vadeli işlemdir. İki taraf gelecekteki bir tarih için bir kur üzerinde anlaşır ve o tarihte iki para birimini hiç değiştirmezler. Bunun yerine, anlaşılan kur ile mutabık kalınan referans sabitleme arasındaki farkı, ikisinin de tutmasına izin verilen serbestçe konvertibl bir para biriminde öderler. Her iki taraf da kısıtlı para birimini hiç ellemeden onun kuruna maruz kalır; kısıtlamanın açık bıraktığı boşluk tam olarak budur. NDF piyasalarının tam da bu para birimleri etrafında büyümesinin nedeni budur.

Sözleşmeyi iki ayrıntı tanımlar

Teslimat olmadığı için uzlaşma sayısının önceden anlaşılmış bir yerden gelmesi gerekir; bu da iki ayrıntıyı ikincil değil taşıyıcı hâle getirir: sözleşmenin hangi yayımlanmış sabitlemeye göre uzlaştığı ve o sabitlemenin hangi tarihte alındığı. İkisi de teamülden varsayılmaz, sözleşme şartlarına yazılır. Bu yapı üzerine kurulmuş herhangi bir enstrümana bakıyorsanız, gerçekte neye maruz kaldığınıza karar veren şey spesifikasyondaki bu iki satırdır.

Aynı para birimi, iki fiyat

Bir para birimine yurt dışından atıfta bulunulabildiği ama orada tutulamadığı andan itibaren onun iki fiyatı aynı anda var olabilir. Yurt içi kur, oradaki kurallara göre yurt içi piyasada oluşur. Yurt dışı kur, bu kurallarla bağlı olmayan, ülke dışındaki taraflar arasında oluşur. Aynı para birimi, ayrı likidite havuzları, farklı katılımcılar, farklı kısıtlar ve uyuşma zorunluluğu yok. Aradaki fark, yurt içi piyasanın ne kadar sıkıştığının göstergesi olarak izlenir. Pratik sonuç şudur: ikisi birbirinin yerine geçmez; birinin grafiği diğerinin grafiği değildir ve fiyatın bir anlam taşıması için sözleşmenin hangi sabitlemeye göre uzlaştığını adlandırması gerekir.

Bireysel bir hesaptan bu nasıl görünür

Genellikle bir yokluk olarak görünür. Bulmayı beklediğiniz bir parite enstrüman listesinde yoktur, çünkü aracı kurumun bunu yabancı bir müşteri için takas edecek yasal bir yolu yoktur. Böyle bir enstrümanın sunulduğu yerde ise bu, spot pozisyon değil, genellikle NDF ile aynı mantıkla kurulmuş nakit uzlaşmalı bir türevdir; makası daha geniş olma, kotasyon saatleri tüm işlem haftası yerine yurt içi seansa bağlı olma ve fiyat davranışının yurt içi piyasadan ayrışabilme eğilimindedir. Bunların hiçbiri aracı kurumun zorluk çıkarması değildir; kısıtlamanın kendini göstermesidir.

Varsaymadan önce nereye bakılır

Üç belge bunu ikincil bir kaynak olmadan yanıtlar. Ülkenin merkez bankası ve mali düzenleyicisi yürürlükteki kuralları yayımlar; şu anda neyin tutulabileceğini, alınabileceğini ve transfer edilebileceğini güvenilir biçimde yalnızca bunlar söyler ve bu kurallar duyuruyla değişir. Aracı kurumun sözleşme spesifikasyonu, belirli bir enstrümanın gerçekte ne olduğunu söyler: spot mu nakit uzlaşmalı mı, hangi sabitleme, hangi saatler, hangi teminat. Enstrüman listesi ise en basit soruyu çözer: parite sizin için hiç var mı.